اتاق تمیز یا کلین روم (Cleanroom) یک محیط کنترلشده است که برای انجام فعالیتهای حساس مانند تولید دارو، تجهیزات پزشکی، یا تحقیق و توسعه علمی طراحی شده است. این اتاقها به گونهای ساخته میشوند که میزان ذرات آلاینده، رطوبت، دما و فشار هوا در آنها به دقت کنترل شود. ساندویچ پانلهای کلین روم به عنوان پوشش دیوار و سقف در این محیطها استفاده میشوند. در این مطلب به بررسی ویژگیها، کاربردها، مزایا و مراحل نصب و اجرای ساندویچ پانل کلین روم میپردازیم.
کلین روم و اهمیت آن در صنایع مختلف
همان طور که گفتیم کلین روم، فضایی کنترل شده است که میزان ذرات معلق در هوا، دما، رطوبت و فشار آن به طور دقیق و پیوسته کنترل میشود تا از آلودگی محیط به حداقل برسد. این فضاها با استفاده از فیلترهای مختلف، سیستمهای تهویه پیشرفته و روشهای دقیق نظافت، سطح بالایی از تمیزی را حفظ میکنند.
اهمیت کلین روم در صنایع مختلف، به ویژه در مواردی که حساسیت به آلودگی بسیار بالاست، غیرقابل انکار است. در چنین محیطهایی، کوچکترین ذرات گرد و غبار، آلودگیهای میکروبی یا ذرات شیمیایی میتوانند بر کیفیت محصول، عملکرد فرآیند یا حتی سلامت انسان تأثیر منفی بگذارند.
صنایع حساس مانند داروسازی، تولید نیمههادیها، زیست فناوری، صنایع غذایی و پزشکی، کلین رومها نقشی اساسی در تولید محصولات با کیفیت بالا، تضمین ایمنی و حفظ سلامت پرسنل دارند.
در این صنایع، محصولات یا فرایندها به شدت مستعد آلودگی هستند و هرگونه آلودگی میتواند به افت کیفیت، خرابی محصول و حتی خطرات بهداشتی منجر شود. بنابراین، استفاده از کلین رومها برای کنترل و کاهش خطرات مرتبط با آلودگی و تضمین کیفیت ضروری است.
کلاسبندی کلین رومها بر اساس تعداد ذرات مجاز در واحد حجم هوا تعیین میشود و انتخاب کلاس مناسب، به حساسیت فرایند و محصول بستگی دارد.
ساندویچ پانل و کاربرد آن در ساخت کلین روم
ساندویچ پانل یک مصالح ساختمانی پیش ساخته است که از دو لایه پوشش بیرونی (معمولاً ورق فلزی مانند گالوانیزه یا آلومینیوم) و یک لایه میانی عایق (مانند پلی یورتان، پلی استایرن، پشم سنگ یا آلمینیوم لانه زنبوری ) تشکیل شده است.
این لایهها به هم فشرده یا به روشهای مکانیکی به هم متصل میشوند تا یک پانل مستحکم و با عایقبندی بالا ایجاد کنند. ویژگیهای کلیدی ساندویچ پانلها شامل مقاومت بالا، سبکی، عایقبندی حرارتی و صوتی مناسب و سرعت نصب آسان است.
در ساخت کلین روم، استفاده از ساندویچ پانل به دلیل مزایای متعدد آن بسیار رایج است. این پانلها به دلیل عایقبندی حرارتی و صوتی بالا، به کنترل دقیق دما و رطوبت در کلین روم کمک میکنند.
نصب سریع و آسان ساندویچ پانل کلین روم باعث کاهش زمان ساخت و هزینه کلی پروژه میشود. همچنین، سطح صاف و بدون درز آنها، تمیز کردن و ضدعفونی کردن را آسانتر کرده و از تجمع آلودگی جلوگیری میکند.
در کلین رومهای با کلاس تمیزی بالا، از ساندویچ پانلهای خاص با روکشهای ضد باکتری و ضد استاتیک نیز استفاده میشود.
ساندویچ پانل کلین روم چیست؟
ساندویچ پانل کلین روم (Cleanroom sandwich panel) یک نوع پانل پیشساخته است که برای ساخت دیوارها و سقفهای اتاقهای تمیز یا کلین رومها استفاده میشود. این پانلها از سه لایه تشکیل شدهاند: لایه داخلی عایق که معمولاً از مواد مانند پلییورتان یا پلیاستایرن یا پشم سنگ یا آلمینیوم لانه زنبوری (هانیکام) است و دو لایه بیرونی از فلزات مقاوم مانند ورق گالوانیزه یا استیل ضد زنگ.
هدف از استفاده از این ساندویچ پانلها، ایجاد یک محیط با حداقل آلودگی و کنترل شرایط فیزیکی مانند دما، رطوبت و فشار هوا در داخل کلین روم است.
این پانلها علاوه بر خاصیت عایق بودن، به راحتی تمیز میشوند و توانایی مقاومت در برابر فشار و شوکهای مکانیکی را دارند، بنابراین برای کاربردهای حساس و بهداشتی بسیار مناسب هستند.
کاربردهای ساندویچ پانل کلین روم
ساندویچ پانلهای کلین روم به دلیل ویژگیهای منحصر به فردشان در طیف وسیعی از صنایع و کاربردها مورد استفاده قرار میگیرند. برخی از مهمترین کاربردهای آنها عبارتند از:
صنایع داروسازی
در تولید داروها، واکسنها و سایر محصولات دارویی، کنترل آلودگی بسیار حیاتی است. ساندویچ پانلها محیطی تمیز و عاری از آلودگی را برای تولید این محصولات حساس فراهم میکنند. این مکانها شامل اتاقهای تولید، آزمایشگاهها، انبارهای دارو و بخشهای بستهبندی میشود.
صنایع غذایی
در صنایع غذایی و آشامیدنی، حفظ بهداشت و جلوگیری از آلودگی میکروبی برای ایمنی غذا و جلوگیری از فساد ضروری است. ساندویچ پانلها در ساخت اتاقهای تمیز برای تولید، پردازش و بستهبندی مواد غذایی استفاده میشوند.
صنایع الکترونیک و میکروالکترونیک
در تولید قطعات الکترونیکی حساس و نیمههادیها، حتی ذرات ریز گرد و غبار میتوانند باعث نقص در محصول شوند. ساندویچ پانل کلین روم برای تولید این محصولات به منظور جلوگیری از آلودگی مورد استفاده قرار میگیرد.
صنایع پزشکی
در بیمارستانها، آزمایشگاههای پزشکی و مراکز تحقیقاتی، کنترل آلودگی برای جلوگیری از عفونت و تضمین دقت آزمایشها بسیار مهم است. ساندویچ پانلها در ساخت اتاقهای عمل، اتاقهای آزمایشگاهی و بخشهای استریل استفاده میشوند.
مراکز تحقیقاتی
بسیاری از تحقیقات علمی و آزمایشهای حساس، به محیطی کاملاً کنترل شده نیاز دارند. ساندویچ پانلها در ساخت آزمایشگاهها و فضاهای تحقیقاتی با سطح بالایی از تمیزی استفاده میشوند.
صنایع زیستفناوری
در تولید محصولات بیولوژیکی و انجام آزمایشهای زیستشناسی مولکولی، کنترل آلودگی ضروری است. ساندویچ پانلها در ساخت اتاقهای تمیز برای این فرآیندها استفاده میگردند.
سالنهای تولید و مونتاژ
در برخی صنایع تولیدی که حساسیت به گرد و غبار و آلودگی وجود دارد، ساندویچ پانل برای ساخت محیطهای تولیدی استفاده میشود.
مزایای استفاده از ساندویچ پانل در ساخت کلین روم نسبت به روشهای سنتی
استفاده از ساندویچ پانل کلین روم نسبت به روشهای سنتی ساختمانی مانند آجر و ملات، مزایای قابل توجهی دارد. سرعت و سهولت نصب از مهمترین این مزایا هستند. ساندویچ پانلها به صورت پیشساخته تولید میشوند و نصب آنها بسیار سریعتر و آسانتر از روشهای سنتی است که این امر در پروژههای کلین روم که اغلب دارای زمانبندیهای فشرده هستند، بسیار اهمیت دارد.
علاوه بر این، ساندویچ پانلها عایقبندی حرارتی و صوتی بسیار بهتری نسبت به دیوارهای آجری ارائه میدهند، که برای حفظ دمای ثابت و کاهش نویز در محیط کلین روم ضروری است.
هزینههای نیروی کار و زمان ساخت نیز به طور قابل توجهی کاهش مییابند. سطح صاف و یکنواخت ساندویچ پانلها نیز نظافت و ضدعفونی کلین روم را بسیار آسانتر میکند و از تجمع آلودگی جلوگیری به عمل میآورد.
در کنار مزایای سرعت و عایقبندی، ساندویچ پانلها مزایای دیگری نیز در ساخت کلین روم ارائه میدهند. این پانلها درز و شکاف کمتری نسبت به دیوارهای سنتی دارند که این امر نفوذ هوا، رطوبت و آلودگی را به حداقل میرساند و نگهداری کلین روم را سادهتر میکند. همچنین، ساندویچ پانلها در برابر خوردگی و رطوبت مقاومتر هستند و طول عمر بیشتری دارند.
در نهایت، وزن سبک ساندویچ پانلها، بار وارده بر سازه ساختمان را کاهش میدهد و امکان استفاده از فونداسیونهای سبکتر را فراهم میکند که منجر به کاهش هزینههای ساخت میگردد.
این مزایا در مجموع، ساندویچ پانلها را به گزینهای ایدهآل برای ساخت کلین رومهای مدرن تبدیل کردهاند.
مشخصات فنی و ویژگیهای ساندویچ پانل کلین روم
مشخصات فنی و ویژگیهای ساندویچ پانلهای کلین روم، بسته به کلاس تمیزی مورد نیاز، نوع کاربرد و الزامات پروژه متفاوت است. با این حال، برخی از ویژگیها و مشخصات کلی وجود دارند که در اکثر ساندویچ پانلهای کلین روم مشترک هستند.
روکش (Skin):
- جنس: معمولاً از ورقهای فولادی گالوانیزه، آلومینیوم یا استیل ضد زنگ (304 یا 316) ساخته میشوند. انتخاب جنس به کلاس تمیزی، مقاومت در برابر خوردگی و هزینه پروژه بستگی دارد. استیل ضد زنگ 316 برای محیطهای خورنده و کلاسهای تمیزی بالاتر (مانند ISO 5 و بالاتر) ترجیح داده میشود.
- ضخامت: ضخامت ورق معمولاً بین 4 تا 1 میلیمتر متغیر است. ضخامت بیشتر، مقاومت مکانیکی و دوام بیشتری را به همراه دارد.
- ضخامت: ضخامت هسته عایق بر اساس نیازهای عایق حرارتی و صوتی پروژه تعیین میشود. ضخامتهای معمول از 50 تا 60 میلیمتر متغیر است.
- چگالی: چگالی عایق بر خواص حرارتی و مکانیکی آن تاثیر میگذارد. چگالی بالاتر معمولاً به معنای عایقبندی حرارتی بهتر است.
اتصال پانلها :
- اتصالهای درزگیر: برای اطمینان از آببندی کامل و جلوگیری از نفوذ آلودگی، اتصال پانلها باید به صورت دقیق و با استفاده از درزگیرهای مناسب (چسب آنتی باکتریال) انجام شود.
- سیستم اتصال پنهان: در بسیاری از کلین رومها از سیستمهای اتصال پنهان برای ایجاد سطحی صاف و بدون درز استفاده میشود.
ویژگیهای کلیدی ساندویچ پانل کلین روم
- کلاس تمیزی: ساندویچ پانلهای کلین روم باید مطابق با استانداردهای کلاس تمیزی مورد نظر (مانند ISO 14644) باشند. این به معنای عدم وجود ذرات و آلودگی در سطح پانل و همچنین عدم انتشار ذرات از پانل به محیط است.
- مقاومت در برابر رطوبت و خوردگی: مقاومت در برابر رطوبت و مواد شیمیایی خورنده بسیار مهم است. مواد با کیفیت بالا و پوششهای مناسب باید برای این منظور استفاده شوند.
- سهولت تمیزکاری و ضدعفونی: سطح صاف و بدون درز پانلها، تمیزکاری و ضدعفونی را آسان میکند.
- مقاومت در برابر ضربه: پانلها باید مقاومت کافی در برابر ضربه و آسیبهای مکانیکی داشته باشند.
- عایق حرارتی و صوتی: مقدار U (ضریب انتقال حرارت) و ضریب کاهش صدا (Rw) بسیار پایین میباشد.
- مقاومت در برابر آتش : ساندویچ پانل پلی اورتان کندسوز و مقاوم در آتش سوزی نمیباشد ولی مدل آلمینیومی هانیکام ضدحریق بوده و هیچ گونه دود و آلاینده ای از خود بروز نمیدهد.
- ابعاد: ابعاد ساندویچ پانل کلین روم معمولاً استاندارد است ولی امکان ساخت در ابعاد سفارشی نیز وجود دارد.
مراحل نصب و اجرای ساندویچ پانل کلین روم
نصب ساندویچ پانل در کلین روم فرآیندی دقیق و حساس است که نیاز به رعایت استانداردهای خاصی برای حفظ تمیزی و عملکرد مطلوب دارد. مراحل کلی نصب به شرح زیر است:
برنامهریزی و آمادهسازی
طراحی و نقشه کشی: قبل از شروع کار، نقشههای دقیق و کاملی از کلین روم، شامل موقعیت قرارگیری پانلها، درها، پنجرهها و سایر اجزا، تهیه میشود. این نقشهها باید جزئیات ابعاد، نوع پانلها و اتصالات را شامل شوند.
آماده سازی محل نصب: محل نصب باید کاملاً تمیز و آماده باشد. هرگونه زباله، گرد و غبار یا مواد اضافی باید از محل حذف شود. سطح زمین باید تراز باشد و فونداسیون یا اسکلت فلزی به طور کامل آماده نصب پانلها باشد.Layout محل قرارگیری ساندویچ پانل توسط مهندسین ناظر در محل ساخت پروژه انجام میگیرد.
انتخاب ابزار و تجهیزات: ابزار و تجهیزات مناسب برای برش، نصب و آببندی پانلها باید در دسترس باشد. این ابزارها شامل ارههای مخصوص برش پانلها، پیچ گوشتی، دریل، درزگیرهای مناسب (سیلیکون، پلی اورتان) و تجهیزات حفاظت فردی (مانند دستکش، عینک و ماسک) هستند.
تامین نیروی انسانی آموزش دیده: نصب ساندویچ پانل کلین روم باید توسط افراد آموزش دیده و متخصص انجام شود.
نصب اسکلت فلزی (در صورت لزوم)
اگر از سازه فلزی برای نصب پانلها استفاده میشود، باید قبل از نصب پانلها، اسکلت فلزی با دقت و طبق نقشهها نصب شود. این اسکلت باید مقاومت کافی داشته باشد و به طور کامل تراز باشد.
جوشکاری و پیچکاریها باید با دقت انجام شوند و مقاطع فلزی به صورت منظم و مطابق استانداردها قرار بگیرند.
نصب پانلها
نصب پانلهای سقفی: نصب پانلهای سقفی معمولاً بعد از نصب پانلهای دیواری انجام میشود. روش نصب مشابه پانلهای دیواری است و جهت استحکام و قابل تردد بودن سقف سازه با مهارکش و راد به سقف اصلی مهار میشود.
برش و تنظیم پانلها: در صورت نیاز، پانلها باید با دقت و با استفاده از ابزارهای مناسب برش داده شوند تا به طور کامل با ابعاد محل نصب مطابقت داشته باشند.
آب بندی درزها: اتصالات بین پانلها باید به طور کامل آببندی شوند تا از نفوذ هوا، گرد و غبار و رطوبت جلوگیری شود. برای این منظور از درزگیرهای مخصوص و چسب سیلیکونی استفاده میشود.
نصب درها و پنجرههای ساندویچ پانل کلین روم
درها و پنجرهها باید در محلهای از پیش تعیین شده نصب شوند و به طور کامل آببندی گردند. این اجزا باید از جنس و کیفیت مناسب انتخاب شوند تا با استانداردهای کلین روم مطابقت داشته باشند.
آزمایش و بازرسی
بعد از اتمام نصب، کلین روم باید به طور کامل از نظر نشتی هوا، آببندی درزها و رعایت استانداردهای کلاس تمیزی بازرسی شود. این بازرسی میتواند شامل آزمونهای فشار هوا، آزمون ذرات و سایر آزمونهای مربوطه باشد.
ساندویچ پانل هانیکام تولید شده توسط شرکت فرازکاویان دارای پوشش رنگ الکترواستاتیک با ضخامت حداقل 80 میکرون میباشد و همچنین انتخاب کد رنگ ساندویچ پانل بر اساس سفارش کارفرما میباشد ، جهت بهبود استقامت ساندویچ پانل فرازکاویان ، پروفیل آلمینیومی در چهارچوب آن کلاف میشود.
تمیزکاری نهایی
بعد از اتمام نصب و بازرسی، کلین روم باید به طور کامل تمیز شود تا هرگونه گرد و غبار و آلودگی حذف شود.
مراحلی که ذکر کردیم، کلی هستند و جزئیات نصب ساندویچ پانل کلین روم ممکن است بسته به نوع پانلها، طراحی کلین روم و سایر عوامل متفاوت باشد. همیشه به دستورالعملهای سازنده پانلها مراجعه کنید و از کارشناسان متخصص در این زمینه مشاوره بگیرید.
پاسخ : ساندویچ پانل اتاق تمیز یک نوع مصالح پیشساخته با هسته عایق (مثل پلیاورتان یا آلمینیوم هانی کامب یا پشم سنگ) است که بین دو لایه فلزی قرار دارد. این پانلها برای ایجاد دیوار و سقف محیطهای کنترلشده مانند آزمایشگاهها و داروسازیها استفاده میشوند.
پاسخ : به دلیل سطح صاف، عدم جذب آلودگی، مقاومت در برابر رطوبت و قابلیت شستوشو، ساندویچ پانل گزینهای ایدهآل برای حفظ شرایط بهداشتی و کنترل ذرات معلق در اتاقهای تمیز است.
پاسخ : هسته عایق باعث حفظ دمای ثابت، کاهش اتلاف انرژی و جلوگیری از نفوذ رطوبت و گردوغبار میشود. همچنین نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی در محیطهای حساس دارد.
پاسخ : هسته عایق باعث حفظ دمای ثابت، کاهش اتلاف انرژی و جلوگیری از نفوذ رطوبت و گردوغبار میشود. همچنین نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی در محیطهای حساس دارد.
پاسخ :بله، سطح بیرونی ساندویچ پانلها معمولاً از ورق گالوانیزه با رنگ الکترواستاتیک یا استیل ساخته شدهاند که ضدزنگ، ضدباکتری و قابل شستوشو هستند، بدون اینکه دچار آسیب شوند.
پاسخ :پانل مخصوص اتاق تمیز دارای سطح کاملاً صاف، فاقد شیار و درز، و مقاوم به مواد شیمیایی است. همچنین این پانلها معمولاً درزگیری شدهاند تا از ورود ذرات و باکتری جلوگیری شود.
